Prof. Dr. Ir. Hans Mommaas: De staat van de leefomgeving

 

Prof. Dr. Ir. Hans Mommaas is directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en parttime Hoogleraar Regional Sustainability Governance aan het Tilburg Institute for Law and Regional Governance (TiREG) van Tilburg University. Tijdens de Staat van Nederland besprak hij de Balans van de leefomgeving 2018: Nederland duurzaam vernieuwen.

Voor de PowerPoint-presentatie van Hans Mommaas klik hier.

Volgens Mommaas is Nederland momenteel in de beslissende fase als het gaat om de energietransitie:  wetgeving en beleid is nu in de maak. De gevolgen van het niet handelen zijn groter dan de risico’s die bij het handelen gepaard gaan. Hij evalueerde de vier opgaven die in 2016 zijn geformuleerd door het PBL en besprak de grootste zorgen voor de toekomst als het gaat om de leefomgeving.

Klimaat & energiebIMG_9272

Wat betreft klimaat en energie ziet Mommaas vooral kansen in het adaptiever maken van onze leefomgeving. De stijgende temperaturen en zeespiegel maakt het belangrijk om aandacht te geven aan het sneller en goedkoper verbeteren van dijken. Ook moet ruimtelijke adaptatie onderdeel worden van nieuwbouw, infrastructuur en riolering.

Voedsel, landbouw & natuur

Mommaas ziet dat er de afgelopen jaren op dit gebied al veel bereikt is, maar dat het systeem tegen grenzen aanloopt. Er is een systeemverandering nodig, want ‘zo veel mogelijk voor een zo goedkoop mogelijke prijs’ is al lang niet meer het beoogde motto. De komende jaren moeten er goede afspraken worden gemaakt over emissies, dierenwelzijn, inkomsten van boeren en meer. Ook moet volgens Mommaas het begrip ‘kringlooplandbouw’ beter gedefinieerd worden om spanningen over de invulling hiervan te voorkomen.

Vergroening & circulaire economie

Onze economie moet vergroenen door het hergebruik van grondstoffen. De mondiale inzet van grondstoffen blijft stijgen, waardoor schaarstes ontstaan. Vanwege milieuschade moeten en willen we af van de fossiele grondstoffen, waar we in principe wel nog jaren mee vooruit kunnen. Mommaas stelt dat we richting 2030 in Nederland 50% minder primaire grondstoffen willen gebruiken. Volgens hem moet er voor deze circulaire economie een beleidskader en meetkader worden gemaakt, zodat we kunnen bijhouden of we de goede kant op gaan.

Sterke stedelijke regio’s

Ons industrielandschap is georganiseerd op basis van ons grondstofbeschikbaarheid, daarom beïnvloedt het idee van circulaire economie de ruimtelijke indeling van verschillende regio’s. Ons ruimtelijk beleid moet volgens Mommaas meer decentraal georganiseerd worden zodat regio’s individueel kunnen handelen met oog op hun specifieke behoeften. De bijkomende groene opgaven maken ruimtelijke afweging complexer.

Bij de publicatie van de Balans van de Leefomgeving heeft Mommaas vijf aandachtspunten meegegeven:

  1. Burgers moeten beter betrokken worden bij de problemen en oplossingen.
  2. De lusten en lasten moeten evenredig verdeeld worden over de bevolking.
  3. De verschillende opgaven moeten op elkaar afgestemd worden.
  4. De nationale en regionale aanpak moeten goed op elkaar aansluiten.
  5. Ideeën voor de lange en korte termijn moeten met elkaar verbonden worden.

Mommaas maakt zich het meest zorgen over de energietransitie, waarbij twee zaken cruciaal zijn. Allereerst het aanpakken van de industrie. Deze is nu nog afhankelijk van bepaalde brand- en grondstoffen die voor hoge CO2-emissies zorgen. Daarnaast is het volgens Mommaas ook belangrijk om de energietransitie in de bebouwde omgeving op een democratische manier aan te pakken waarbij burgers betrokken worden.

 

 

 

Comments are closed.